Jak przygotować opiekunów do pracy z osobami z demencją i innymi zaburzeniami poznawczymi? Jak wspierać rodziny, które często uczą się opieki metodą prób i błędów? O praktycznych umiejętnościach, potrzebach kadr i organizacji usług rozmawiano 30 września 2026 r. podczas trzeciego spotkania z cyklu CARESKILLS TALKS. Debata odbyła się w formule hybrydowej na Uczelni Korczaka w Warszawie.
W panelu udział wzięły dr Justyna Hołyst, Karolina Jurga, Edyta Kocyk i Dorota Czulak. Dyskusję poprowadził Piotr Stelmaszewski, prezes Krajowego Konwentu Ekspertów Opieki Senioralnej oraz członek Sektorowej Rady ds. Kompetencji w sektorze opieki nad osobami zależnymi i seniorami.
Od intuicji do praktycznych umiejętności
Jednym z najważniejszych wniosków debaty była potrzeba rozwijania kompetencji, które pomagają opiekunom reagować na codzienne sytuacje zarówno pracownikom usług opiekuńczych, jak i członkom rodzin sprawujących opiekę nad bliskimi.
Szczególne znaczenie ma umiejętność rozumienia zachowań osoby z demencją. Powtarzające się pytania, podejrzliwość czy niepokój nie powinny być traktowane jako przejaw złej woli. Opiekun potrzebuje wiedzy, która pozwoli mu rozpoznać możliwe przyczyny takiego zachowania, spokojnie się komunikować i budować poczucie bezpieczeństwa. Ważne jest także dostosowanie otoczenia oraz codziennych czynności do możliwości podopiecznego, zamiast oczekiwania, że to on dostosuje się do wymagań otoczenia.
Uważna opieka i aktywizacja
Uczestnicy spotkania zwracali uwagę, że za zmianą zachowania seniora może stać niezaspokojona potrzeba, dyskomfort lub ból, którego osoba chora nie potrafi jasno wyrazić. Dlatego istotną kompetencją opiekuna jest uważna obserwacja i poszukiwanie przyczyn trudności, a nie wyłącznie reagowanie na ich objawy.
Rozmawiano również o aktywizacji dostosowanej do możliwości i zainteresowań osoby starszej. Praca ze wspomnieniami i fotografiami, kontakt z przyrodą czy włączanie seniora w proste, znane mu czynności mogą pomagać w podtrzymywaniu relacji i poczucia sprawczości. Punktem wyjścia powinny być zawsze potrzeby konkretnej osoby.
Opiekunowie potrzebują systemowego wsparcia
W debacie poruszono także obszar nowych technologii. Rozwiązania wspierające monitorowanie bezpieczeństwa seniorów mogą uzupełniać codzienną opiekę, pod warunkiem że kadry i rodziny wiedzą, jak z nich korzystać. Technologia nie zastępuje relacji ani bezpośredniego wsparcia, ale może być jednym z narzędzi ułatwiających organizację opieki i znaczącym wsparciem w obszarze dbanie o dobrostan samych opiekunów. Eksperci wskazywali na potrzebę przygotowania kadr do radzenia sobie z obciążeniem emocjonalnym, a także zapewnienia im wsparcia psychologicznego, możliwości rozmowy o trudnych doświadczeniach i warunków pracy pozwalających na odpoczynek. Bez troski o opiekunów trudno zapewnić trwałą, wysoką jakość usług.
Opiekunowie rodzinni często jednocześnie pełnią funkcje pielęgnacyjne, medyczne i psychologiczne, łącząc opiekę z pracą zawodową. W opiece formalnej problemem pozostają wypalenie, rotacja personelu oraz brak systemowej troski o dobrostan pracowników. Organizacja opieki może odpowiedzieć na te problemy wypełniając potrzebę wsparcia psychologicznego, zapewniając możliwość rozmowy o trudnych doświadczeniach, w tym o chorobie, odchodzeniu i śmierci podopiecznych, czy zapewniając dobre warunki organizacji pracy, w tym realnych przerw w pracy oraz superwizji pracy opiekuńczej.
Rozwój opieki senioralnej wymaga połączenia praktycznej edukacji, lepszej organizacji wsparcia i docenienia osób wykonujących pracę opiekuńczą. To właśnie konkretne kompetencje — komunikacyjne, opiekuńcze, cyfrowe i związane z ochroną własnego dobrostanu — pomagają przekładać wiedzę na bezpieczniejszą, bardziej uważną codzienną opiekę.
Transmisja ze spotkania dostępna jest tutaj:
Dołącz do newslettera Sektorowej Rady ds. kompetencji OZiS !
Piotr Stelmaszewski
Psychogerontolog i ekspert w obszarze opieki senioralnej, prezes Krajowego Konwentu Ekspertów Opieki Senioralnej oraz członek Sektorowej Rady ds. Kompetencji w sektorze opieki nad osobami zależnymi i seniorami. Prowadzi zajęcia dla kadr zarządzających w ochronie zdrowia i pomocy społecznej, prelegent konferencji naukowo-edukacyjnych i autor publikacji branżowowych.
dr Justyna Hołyst
Praktyczka polityki senioralnej, pracowniczka socjalna i edukatorka związana z Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej. Kieruje Dziennym Domem „Senior+” i pełni funkcję Pełnomocniczki Burmistrza ds. Osób Starszych. Zajmuje się rozwojem opieki środowiskowej oraz rozwiązań wspierających samodzielność seniorów i ich opiekunów.
Karolina Jurga
Psycholożka, neuropsycholożka i trenerka, od 2006 roku specjalizująca się w problematyce demencji, w tym choroby Alzheimera. Prowadzi szkolenia dla rodzin i profesjonalistów, pomagając im lepiej rozumieć zachowania osób z demencją i budować opiekę opartą na relacji. Jest autorką książek oraz projektu edukacyjnego Poznaj Demencję.
Edyta Kocyk
Założycielka SiDLY, firmy rozwijającej rozwiązania teleopieki dla seniorów. Łączy doświadczenie we wdrażaniu nowych technologii z działalnością na rzecz cyfryzacji usług społecznych; rozwiązania SiDLY trafiły do samorządów w Polsce i za granicą.
Dorota Czulak
Pielęgniarka, gerontolożka i menedżerka od lat związana z opieką zdrowotną i społeczną. Jako prezeska Prestiż Czulak sp. z o.o. rozwija usługi opiekuńcze dla osób starszych i osób z niepełnosprawnościami w Gorzowie Wielkopolskim. W swojej pracy łączy wiedzę medyczną, doświadczenie w zarządzaniu i podejście oparte na potrzebach podopiecznych.
